ที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 คืออะไร? ซื้อขายเปลี่ยนมือได้หรือไม่

หากคุณเจอประกาศขายที่ดินวิวสวย ราคาถูกแสนถูก แต่เอกสารสิทธิ์เขียนไว้ว่าเป็น "ส.ป.ก. 4-01" ขอให้คุณเบรกเอี๊ยด! แล้วอ่านบทความนี้ให้จบก่อนที่จะโอนเงินไปซื้อความปวดหัวเข้าตัวครับ

ส.ป.ก. 4-01 คืออะไร?

ที่ดิน ส.ป.ก. ย่อมาจาก หนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน เป็นที่ดินของรัฐที่นำมาจัดสรรให้ "เกษตรกรผู้ยากไร้" ที่ไม่มีที่ดินทำกินเป็นของตนเอง ได้เข้าไปทำเกษตรกรรม (ปลูกพืช เลี้ยงสัตว์) เพื่อสร้างรายได้เลี้ยงชีพ

ที่สำคัญคือ เอกสารนี้ "ไม่ใช่โฉนดที่ดิน" ผู้ครอบครองมีสิทธิ์แค่เข้าไปทำประโยชน์ แต่ กรรมสิทธิ์ที่แท้จริงยังเป็นของรัฐ (ส.ป.ก.) 100% ครับ

แล้วที่ดิน ส.ป.ก. ตกทอดให้ใครได้บ้าง?

ถึงจะขายให้คนนอกไม่ได้ แต่รัฐอนุญาตให้ผู้ครอบครองสามารถ "ตกทอดทางมรดกสู่ทายาทโดยธรรม" ได้ครับ (เช่น ส่งต่อให้ สามี/ภรรยา, บุตร, หรือพ่อแม่) โดยทายาทที่รับช่วงต่อ ก็จะต้องนำที่ดินไปใช้เพื่อการเกษตรกรรมต่อไปเช่นกัน ห้ามนำไปสร้างรีสอร์ท หรือแบ่งล็อกขายทำหมู่บ้านจัดสรรครับ

โครงการเปลี่ยน ส.ป.ก. เป็นโฉนดเพื่อการเกษตร

ปัจจุบันรัฐบาลได้มีนโยบายยกระดับ ส.ป.ก. 4-01 เป็น "โฉนดเพื่อการเกษตร" ซึ่งจะช่วยให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงแหล่งทุนได้ง่ายขึ้น (นำไปกู้ธนาคารอื่นได้) และสามารถโอนสิทธิ์ให้เกษตรกรคนอื่นที่เข้าเงื่อนไขได้ (หลังจากถือครองโฉนดมาแล้ว 5 ปี) แต่ทั้งนี้ ก็ยังคงต้องใช้ที่ดินเพื่อทำเกษตรกรรมเท่านั้นอยู่ดีครับ